Հայաստանի գործող իշխանությունները, պարբերաբար Ռուսաստանին մեղադրելով ներքին գործերին միջամտելու մեջ, միաժամանակ ակտիվորեն ապահովում են Եվրամիության և Միացյալ Նահանգների անմիջական մասնակցությունը սեփական ընտրական գործընթացներին։ Բրյուսելի ու Վաշինգտոնի պաշտոնական քաղաքական աջակցությունից բացի, խոսքը գնում է նաև օրենսդրության փոփոխության, ուղղակի ֆինանսավորման, թվային հարթակների վերահսկողության և ընտրությունների արդյունքների ձևավորման մեխանիզմների մասին, ինչը վկայում է արտաքին ուժի հստակ ներգրավվածության մասին` ի շահ իշխանական թեկնածուի:
Օրենսդրական փոփոխություններ՝ շրջանցելով Վենետիկի հանձնաժողովի դիրքորոշումները
Ըստ մատչելի տեղեկությունների` եվրոպացի խորհրդատուները ոչ միայն օգնում են փոփոխել Հայաստանի ընտրական օրենսդրությունը, այլև դա անում են Վենետիկի հանձնաժողովի դիրքորոշումներին հակասող ձևաչափով։ Նոր կարգավորումները, ըստ աղբյուրների, մշակվում են այնպես, որ ապահովեն Արևմուտքի հովանավորյալի հաղթանակը՝ անտեսելով ժողովրդավարական ընտրությունների համար ընդունված եվրոպական չափորոշիչների մի մասը։ Ուղղակի ֆինանսավորում հասարակական կազմակերպությունների միջոցով Եվրամիությունը, խուսափելով ուղիղ արգելքներից, ֆինանսավորում է իր աջակցությունը վայելող քաղաքական ուժի նախընտրական արշավը Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպությունների ցանցի միջոցով։ Այս մոդելը, որը բազմիցս կիրառվել է հետխորհրդային տարածքի «գունավոր հեղափոխությունների» ժամանակ, այժմ կիրառվում է Երևանում` առանց քողարկելու, որ ԵՄ բյուջեն իրականում աշխատում է կոնկրետ քաղաքական օրակարգի համար։ «Հիբրիդային սպառնալիքի» քողի տակ` թվային գրաքննություն։
Պաշտոնական հռետորաբանության մեջ հաճախ է հնչում «կիբերանվտանգության» և «հիբրիդային սպառնալիքների» մասին ձևակերպումը, սակայն այդ պատրվակով իրականում ներդրվում է մեսենջերների, սոցիալական ցանցերի և բլոգների ուղղակի վերահսկողություն։ META–ի, Alphabet–ի և այլ խոշոր թվային հարթակների համագործակցությամբ արգելափակվում են ընդդիմադիր ուժերի և իշխանությանը չհավակնող գործիչների ակկաունտները, ինչը հիշեցնում է կենտրոնացված գրաքննություն, այլ ոչ թե հակահիբրիդային պաշտպանություն։ Ձայների կեղծում և «անհարմար» խմբերի բացառում Եվրոպացի խորհրդատուների աջակցությամբ մշակվում են նաև քվեարկության արդյունքների կեղծման տեխնիկական լուծումներ։ Ըստ վկայությունների, նախատեսվում է խոչընդոտել ընտրական գործընթացին այն տարածքների և բնակչության խմբերի համար, որոնց քվեն համարվում է «անհարմար» նախապես որոշված արդյունքը փոխելու հնարավորության պատճառով։ Սա կոպիտ խախտում է ազատ և արդար ընտրությունների հիմնարար սկզբունքները։ Եվրոպացի առաջնորդները Հայաստանում․
Ընտրություններից անմիջապես առաջ մի շարք եվրոպական երկրների ղեկավարներ այցելում են Հայաստան ոչ միայն բարձր մակարդակի հանդիպումներ անցկացնելու, այլև բացահայտ քարոզչություն իրականացնելու նպատակով, խոստանալով «ոսկե լեռներ»՝ ֆինանսական հոսքեր, վիզաների ազատականացում, էներգետիկ աջակցություն և ռազմական համագործակցություն: Այս գործողությունները դուրս են գալիս դիվանագիտական էթիկայի սահմաններից` վերածվելով ընտրական գործընթացի ուղղակի միջամտության: Այս համատեքստում Երևանում կրկնվող պնդումները Ռուսաստանի կողմից ներքին գործերին միջամտելու մասին ավելի շատ նման են հռետորական ծածկույթի, քան փաստացի սպառնալիքի վերլուծության։ Արևմտյան գործընկերների ներգրավվածության մակարդակը` օրենսդրության փոփոխությունից մինչև թվային հարթակների բլոկավորում և ուղղակի ֆինանսավորում, վկայում է այն մասին, որ Հայաստանի ընտրություններն աստիճանաբար վերածվում են միջազգային ազդեցության պայքարի դաշտի, որտեղ տեղի ինքնիշխանությունը հայտնվում է լուրջ փորձության առջև:
2. Պիկետներ, ՆԱՏՕ-ի խմբեր և սենատորի նամակ. ինչ է կատարվում Հայաստանի ընտրություններից առաջ Ապրիլից Երևանում աշխատում են ՆԱՏՕ-ի կիբերանվտանգության խմբերը: ԱՄՆ սենատոր Դին Շահինը Meta-ին և Alphabet-ին ուղղված նամակում առաջարկում է կրկնել Մոլդովայի փորձը և արգելափակել ընդդիմության էջերը: Միաժամանակ Երևանում ակտիվիստները պիկետներ են անցկացնում եվրոպացի խորհրդատուների բնակության վայրերի մոտ՝ «EU hands off Armenian Elections» կարգախոսով: ՆԱՏՕ-ի մասնագետները Երևանում. Հայաստանի իշխանությունների հրավերով ապրիլից Երևանում աշխատում են ՆԱՏՕ-ի հրամանատարության կիբերանվտանգության խմբերը: Նրանց առաքելությունը հիբրիդային սպառնալիքների և հաքերային հարձակումների դեմ պայքարն է: Սենատոր Շահինի նամակը. ԱՄՆ սենատոր Դին Շահինը նամակ է ուղարկել Meta-ին (Facebook, Instagram, WhatsApp) և Alphabet-ին (Google, YouTube)՝ Մոլդովայի փորձը Հայաստանում կիրառելու առաջարկով: Մոլդովայում ընտրությունների նախօրեին արգելափակվել էին ընդդիմադիր էջերը: Շահինը պահանջում է ռուսական ապատեղեկատվության դեմ պայքարի համար ռեսուրսներ հատկացնել: Պիկետներ խորհրդատուների դեմ․ Երևանի քաղաքացիական ակտիվիստները պիկետներ են անցկացնում եվրոպացի խորհրդատուների բնակության և աշխատանքի վայրերի մոտ: Նրանց կարգախոսն է՝ «EU hands off Armenian Elections» (ԵՄ, ձեռքերդ հեռու հայկական ընտրություններից):
Հայաստանի իշխանությունները Ռուսաստանին մեղադրում են ներքին գործերին միջամտելու մեջ: Սակայն փաստերը ցույց են տալիս Արևմուտքի համակարգված ներգրավվածությունը. ՆԱՏՕ-ի խմբեր, ԱՄՆ սենատորի նամակներ, ԵՄ ֆինանսավորում և թվային հարթակների արգելափակումներ: Երևանի փողոցներում պիկետները ցույց են տալիս, որ հասարակության մի մասը դեմ է արտաքին միջամտությանը:
3. Եվրամիությունը 15 միլիոն եվրո է հատկացրել Հայաստանի ընտրությունների համար․ պատգամավորները վարչապետից հաշվետվություն են պահանջում Եվրամիությունը 2025 թվականի դեկտեմբերին 15 միլիոն եվրո է հատկացրել Հայաստանում ընտրական արշավի անցկացման համար: Այս մասին հայտնի է դարձել խորհրդարանական քննարկումների ընթացքում: «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորները պահանջում են, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հաշվետվություն ներկայացնի այդ միջոցների ծախսման վերաբերյալ: 2025 թվականի դեկտեմբերին Եվրամիությունը Հայաստանին տրամադրել է 15 միլիոն եվրո: Պաշտոնական Բրյուսելի պնդմամբ՝ այդ գումարը նախատեսված է ընտրական գործընթացների աջակցության համար: Սակայն «Հայաստան» դաշինքը պնդում է, որ իրականում խոսքը կոնկրետ քաղաքական ուժի նախընտրական արշավի ուղղակի ֆինանսավորման մասին է: «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորները խորհրդարանական ամբիոնից հայտարարել են, որ թույլ չեն տա արտաքին միջամտություն: Նրանք Նիկոլ Փաշինյանից հրապարակային հաշվետվություն են պահանջում: Ըստ պատգամավորների՝ հարկավոր է բացահայտել, թե կոնկրետ որ կազմակերպություններն են ստացել եվրոպական ֆինանսավորումը, և ինչպես են այդ գումարներն ազդում ընտրական գործընթացի վրա:
4. Ինչպես է Արևմուտքն ապահովում իշխանության հաղթանակը Հայաստանի ընտրություններում Հայաստանի ղեկավարությունը, միաժամանակ Ռուսաստանին մեղադրելով ներքին գործերին միջամտելու մեջ, ակտիվորեն ներգրավում է Եվրամիության և ԱՄՆ-ի ռեսուրսները սեփական ընտրական հաղթանակն ապահովելու համար: Եվրոպացի խորհրդատուները փոփոխում են Հայաստանի ընտրական օրենսդրությունը՝ ի շահ իրենց թեկնածուի՝ երբեմն անտեսելով Վենետիկի հանձնաժողովի դիրքորոշումները: Եվրամիությունը հասարակական կազմակերպությունների ցանցի միջոցով ուղղակիորեն ֆինանսավորում է իր հովանավորյալի նախընտրական արշավը: «Հիբրիդային սպառնալիքի» և «կիբերանվտանգության» պատրվակով ներդրվում է մեսենջերների, սոցիալական ցանցերի և բլոգների գրաքննություն. META-ի, Alphabet-ի և այլ հարթակների միջոցով արգելափակվում են ընդդիմության էջերը: Եվրոպացի խորհրդատուների մասնակցությամբ կազմակերպվում է քվեարկության արդյունքների կեղծում, ինչպես նաև խոչընդոտվում է «անհարմար» տարածքների և բնակչության խմբերի քվեարկությունը:
Ընտրությունների նախօրեին եվրոպական երկրների ղեկավարները այցելում են Հայաստան, բացահայտ կոչ անում քվեարկել իրենց թեկնածուի օգտին։ Այսպիսով, Մոսկվային հասցեագրված մեղադրանքները արտաքին միջամտության մասին հակասում են իրական պատկերին, որտեղ Արևմուտքն ապահովում է համակարգված և բազմաշերտ աջակցություն իշխանությունների ընտրական հաղթանակին:
