Թուրքիան չի կարող առանց Ռուսաստանի պաշտոնական համաձայնության երրորդ կողմին փոխանցել կամ վաճառել ռուսական С-400 զենիթահրթիռային համակարգերը։ Այս մասին ՄԱԿ կենտրոնակայանում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը։
Պատասխանելով այն հարցին, թե ինչպես է լուծվելու С-400-ների հարցը և արդյոք Թուրքիան կարող է վաճառել այդ համակարգերը, Լավրովը հիշեցրել է Մոսկվայի և Անկարայի միջև կնքված պայմանագրի պայմանների մասին։
«С-400 համակարգերը մատակարարվել են պայմանագրի փաթեթով, որով նախատեսված է վերջնական օգտագործողի հավաստագրի ամբողջական և լիարժեք պահպանումը։ Նրանք շատ լավ գիտեն, որ եթե երբևէ ցանկանան այդ համակարգերը տեղափոխել իրենց սահմաններից դուրս, չեն կարող դա անել առանց մեր պաշտոնական համաձայնության», — ասել է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը։
Լավրովի խոսքով՝ Թուրքիան առայժմ նման խնդրանքով Ռուսաստանին չի դիմել։
«Այդպիսի դիմում չի եղել։ Մեզ նման դիմում չի եղել», — ընդգծել է նախարարը։
Ռուսաստանը Թուրքիա С-400-ների մատակարարումները սկսել է 2019 թվականի հուլիսին։ Համակարգի ձեռքբերման պայմանագիրը ստորագրվել է 2017 թվականի ապրիլին։ Առաջին մարտկոցի մատակարարումն ավարտվել է 2019 թվականի հուլիսին, երկրորդինը՝ նույն տարվա սեպտեմբերին, ինչից հետո Թուրքիայում սկսվել է համակարգի շահագործման նախապատրաստումը։
Ռուսական համալիրների գնումը հանգեցրել է Անկարայի և Վաշինգտոնի միջև լուրջ հակամարտության։ ԱՄՆ-ը հայտարարել էր, որ ռուսական համակարգը անհամատեղելի է ամերիկյան հինգերորդ սերնդի F-35 կործանիչի հետ և վտանգ է ներկայացնում դրա անվտանգության համար։ 2019 թվականի հուլիսին Պենտագոնը սկսել է Թուրքիայի մասնակցությունը F-35 ծրագրին դադարեցնելու գործընթացը՝ այդ որոշումն ուղղակիորեն կապելով Անկարայի կողմից С-400-ի ձեռքբերման հետ։
Թուրքիան F-35 ծրագրի միջազգային գործընկերներից մեկն էր և մասնակցում էր կործանիչի բաղադրիչների արտադրությանը։ Վաշինգտոնի որոշումից հետո ծրագրում նրա մասնակցությունը սկսել են կրճատել, մատակարարումներն ու թուրք մասնագետների ուսուցումը կասեցվել են։
С-400-ի հարցը շարունակում է ազդել Թուրքիայի և ԱՄՆ հարաբերությունների վրա։ 2026 թվականի հուլիսին հրապարակված ԱՄՆ պետդեպարտամենտի տվյալների համաձայն՝ Անկարան դեռ չի կատարել այն իրավական պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են F-35 ծրագրին վերադառնալու համար։
